Shtatë fjalë

0

GRISELDA QOSJA

Libri On The Road i Jack Kerouac po qëndronte mbi tavolinë kur nisa të shkruaja këtë intervistë. Ndofta prej pavendosmërisë ndofta prej kureshtjes, vendosa që shtatë fjalët e mia, të jenë fjalët e para që do të më zinin sytë në cdo të shfletuar të Librit të Jack-ut

Ajo (Her) – Gjyshet, Mami dhe Anna Akhmatova. Gjyshet sepse njëra më mësoi se durimi dhe dashuria duhet të shkojnë gjithnjë bashkë që të mbijetojnë dhe tjetra sepse cdo natë do të më sillte të njëjtën histori në versione të reja, cka më mësoi se një histori vështirë të jetë vetëm një. Historitë janë si historitë e universeve paralele, cdo detaj e zgjedhje të dergon në një tjetër. Mami sepse kur më lexonte Harry Potter – fëmijë, përpiqej të fshihte ato fjali që mendonte se mund të më trishtonin (uh kuptohej sepse kishte një ndalesë në mes të një fjalie dhe buzëqeshje) një nga format më të ëmbla (ndoshta të vetme) të censurës dhe sigurisht Anna. Anna sepse është aq e trishtë dhe gri, sa në cdo fjalë dua të kthehem pas, e ta përqafoj fort.

Dhe në të ardhmen, Ithaka.

Të Qëndrosh (Standing) – And the way she looked was way beyond compare/So how could I dance ëith another (Ooh)/When I saë her standing there – pikërisht, The Beatles! Është njësoj sikur në mendjen time të jetë një playlist e përhershme vetëm me këngë të tyre, që nis të luhet në cdo kohë, dhe ndonjëherë mjafton vec një fjalë për këtë; si për shembull Standing (E famshmja, I saë her standing there) Hm, The Beatles nuk janë të errët, nuk duhet të gjëmosh cdo fjalë në liriken e tyre që t’i japësh ndonjë kuptim në zhargon filozofik të mësuar rishtazi. The Beatles, janë nga ato rastet e rrallë kur janë c’duken. Të thjeshtë. Jack, thoshte që një ditë do të gjej fjalet e duhura dhe do të jenë të thjeshta. The Beatles ndaj janë të duhurit, se janë të thjeshtë (po, edhe sepse kanë humor, edhe atë  thjeshtë, hic arrogant) ndoshta nëse je duke më lexuar tani, dëgjoji. Pastaj, port dhe mjegull në një histori të shkurtër timen të shumë kohëve më parë, ku një prej personazheve pyet tjetrin, se si e kupton që është casti i përshtatshëm për të qëndruar – do të kisha dashur që tjetri ti qe përgjigjur. Nuk asnjë cast të duhur për të qëndruar, rrjedha është e vetmja e natyrshme e gjërave por sigurisht e natyrshmja është e panatyrshme në kohët tona. Po kjo do të ngjante si ato fjalitë e stisura të letërsisë komerciale, për të cilat njërëzit e lexuar mbledhin hundët.

E vogël dhe e zakonshme (Small ordinary) – Ma do medja se do të të ketë rastisur ndonjë mëngjes tek lan dhëmbët bri pasqyrës, të ndeshësh në një imazh krejt të rëndomtë, totalisht dhe thelbësisht të vogel me të terën (e tëra si moria e avioneve dhe trenave qe të duhet të marrësh per t’u kthyer në shtëpi, apo si mali me kujtime që duhet të ngjitesh për t’u kthyer aty, se kur je në të njëzetat shtëpia është gjithnjë ose në të shkuarën ose në të ardhmen edhe përse e ke nën hundë) edhe të jesh ndjere mirë. Madje ndërdyshes se përse njerëzit thonë se e zakonshmja nuk është aq e mire sa e jashtëzakonshmja, se ti për vete, do të preferoje njëmijë here më mirë të ishe Peter sesa njeriu Merimangë, uh, ndoshta sepse nuk bën kohë superheronjsh, s’ka bërë ndonjëhere.

Ah, Po! (Ah yass) – Po. Po, si duhet të kish thënë Bazarov, më shumë se njëherë në Eter dhe bij  të Turgenievit. po sic duhet të kish thënë Pekorini tek Hero i Koherave tona. Po sic i duhet thënë filmave të Bergmanit, Pasolinit apo Lubitsch. Po, sic i duhet thënë humorit të Monty Python, Black Books apo Billy Ëilde. Po, sic i duhet thënë ndryshimeve, muzikës që mendon që s’të pëlqen, muzeve në dukje të mërzitshëm, të dielave gri, ngandonjëhere edhe frikërave, sepse është në rregull. Po sic i duhet thënë të shkuarit në teatër, kinema, restorant vetem. Po sic i duhet thënë ushqimeve të vëndeve të largëta; radios mëngjeseve, bisedave të vogla kur pret për autobuzin, ndonjë rrudhe të imët poshtë syve, ndonjë floku të bardhë, shëtitjeve në buzëmbrëmje, kinemasë së vjetër japoneze, udhëtimeve të gjatë e të lodhshme, festave të fundvitit në shtëpi, kafeneve të vockla me karrige buzë dritareve, të ndaluarit në rrugë për të dëgjuar këmbanat që bien, po sic i duhet thënë gjithnjë, Cinema Paradiso-s, Casablanca-s dhe Ninotchka-s (edhe përse i ke pare shume here), ushqimit të blerë të dielave në treg dhe jo në supermarket, edhe sigurisht po sic i duhet thënë të majtës dhe arsyetimit se kafshet nuk janë as ushqim e as rroba.

E madhërishme (Great) – Stamboll. Mëngjes herët. Korrik. Nuk është ende krejt drite dhe nuk bën nxehtë madje nuk ka as turistë. Pulëbardha (ndoshta edhe nuk ka patur pulëbardha, por në kujtimet e mia jane dalin gjithnjë të ketë edhe pulëbardha ndoshta sepse këtu ku jetoj pulëbardhat sillen rrotull cative tërë ditën) libri i preferuar, ajri është i lehtë, Xhamia Blu duket si prej eteri dhe e madhërishme (ndër të paktat herë kur fala e madhërishme është me vend) dhe lehtësisht e merr inat Franz Kafkën që të ka mësuar se duhet të qëndrosh në dhomë që gjithësia të shfaqet e të të rrotullohet nën këmbë, por s’të ka bëre asnjeherë zemra që edhe në mendime të thuash me zë të lartë: “Më vjen keq, por të drejte ka Hemingëay!” Asgjë nuk ndodh në dhome, pikësëpari se jo të gjithë janë Prousti, që shkruajne kryevepra pas dyerve të mbyllura.

Paratë (Money) – ah, edhe ketë herë u përpoqa që të ndeshja në ndonjë fjalë të mire, por jo. S’kam asgjë për të thenë mbi paratë. Përvecse të ndjek linjën e Proudhon-it kur thotë se pronësia është vjedhje. Edhe paratë janë vjedhje se janë medium i lehtë për akumulimin, që sjell mosbarazinë dhe një mijë andralla të tjera.  Pra, në manifest duhet të qe deklaruar jo vetëm abolicioni i cdo pronësie por edhe  i parave. Ndoshta kjo nuk bën kuptim, por klasat e ekonomise nuk janë ato ku une marr vlerësimin më të lartë.

Gështenja – Nuk ishte në librin e Jack, jo. Por duhej të kish qenë. Në Tiranë në këtë kohë, një burrë e grua të moshuar shesin gështenja të pjekura ose gjatë fundit të verës misra, në rrugën e Kinemasë së cilës nuk ia kujtoj dot emrin asnjëherë, por që është rruga më e bukur në Tiranë se ndonjëherë ndokush luan në kitarë. Pastaj mund të ulesh në ndonje stol, teatri është afër, edhe ndricimi nuk është i keq, edhe mund të lexosh mbasditeve me qetësi, po të mos qe Tirana aq e vogël sa të duhet te përshendeshës njerëz një e dy. Ma do mendja se në atë rrugë njerëzit buzëqeshin më shume se kudo tjetër në Tiranë, se  shëtitjet, më duket mua janë bërë që njerëzit të buzëqeshin, mund edhe të jetë një version i tille i romantizuar të ekzistojë vecse në kujtimet e mia, por pak rëndësi ka, se gjithcka në një moment të caktuar përfundon si kujtim.

PËRGJIGJU

Please enter your comment!
Please enter your name here