Sekularizmit kosovar t’i bëhet një varr! Ai ka vdekur

0

SHKODRAN RAMADANI

Në rendet sekulare, pluralizmit botëkuptimor të shoqërisë i duhet neutraliteti i shtetit. Shteti duhet të mbajë njëfarë distance principiele jo vetëm në raport me botëkuptimet fetare, por edhe me ato sekulare. Kushtetuta e Republikës së Kosovës përmes Nenit 8 e përkufizon shtetin e Kosovës si “Shtet Laik dhe neutral në çështje të besimeve fetare”. Nga katër modele të raportit shtet-fe: 1) Shteti teokratik 2) Shteti me një fe zyrtare 3) Shteti i ndarë, sekular 4) Shteti anti-fetar Kosova ka adaptuar modelin e tretë në listë: Shtetin e ndarë dhe sekular, i cili nuk njeh fe zyrtare dhe ku autoriteti i shtetit është i ndarë nga autoriteti i fesë. Shteti nuk ka ndonjë opinion të veçantë mbi rolin e fesë në jetën publike dhe nuk mban ndonjë teori mbi atë se çfarë religjioni “është” apo “bën”. Ky shtet është në raport të vazhdueshëm të negocimit të hapësirës publike me religjionet dhe botëkuptimet gjithëpërfshirëse të ndryshme në gjirin e tij. Regjimet e këtij shteti mund të jenë të ndryshme dhe mund të kenë rregullime të ndryshme të raporteve mes Shtetit dhe religjionit si dhe botëkuptimeve të tjera gjithëpërfshirëse. Mund të thuhet se në nivelin zyrtar, ky lloj shteti ruan cilësinë e tij si shtet agnostik. Megjithatë sekularizmi nuk nënkupton thjesht veç ndarjen e fesë nga shteti, por edhe një përgjigje korrekte të shtetit demokratik përballë diversitetit botëkuptimor. Shteti nuk mund të favorizojë asnjë botëkuptim kundrejt tjerëve. Shteti nuk është juri apo gjykatës që vendos se cili botëkuptim është më i qëndrueshëm. Shteti nuk është trupëzim i doktrinave dhe narracioneve e imagjinareve sekulare, fetare e nacionaliste, por rrjet i rregullave të lojës të cilat vlejnë njësoj për të gjitha familjet botëkuptimore, të cilat rregulla kanë karakter historik dhe që janë gjithmonë në ndryshim konstant. Në lidhje me çështjen e kontestit ndërfetar në Llapushnik, parimi i neutralitetit trazohet për disa arsye. Fshati Llapushnik ka afër 5 mijë banorë, prej të cilëve 5-6 familje me afër 30 banorë janë të deklaruar si katolikë, ndërsa të tjerët i përkasin të besimit islam, megjithëse mund të ketë edhe përjashtime. Në dukje të parë krijohet përshtypja se nuk ka tolerancë, por në një vështrim më të kujdesshëm shohim se bërthama e problemit qëndron tek mosrespektimi i neutralitetit nga ana e shtetit. Si është e mundur që një fshat me 4.970 muslimanë të mos ketë xhami, kurse 30 katolikë të kenë Kishën? Këtu nuk faj nuk kanë as katolikët e fshatit, as muslimanët e fshatit. Në hierarkinë e fajit, i pari qëndron shteti, e dyta Komuna, e treta Bashkësia Islame dhe e fundit Ipeshkvia e Kosovës. E para, Bashkësia Islame e Kosovës nuk ka qenë në gjendje që t’i bëjë zgjidhje mungesës së xhamisë në fshat. BIK-u nuk ka zbritur poshtë të detektojë nevoja, të bisedojë me muslimanët e fshatit dhe që kërkesat e tyre t’i procedojë më tej. Pra kemi një mungesë komunikimi mes besimtarëve muslimanë dhe Organizatës që thuhet se i përfaqëson ata. Një dëshmi më shumë që tregon se BIK-u ka shumë probleme. E dyta, Ipeshkvia kërkon nga komuna një pjesë toke që tejkalon nevojat e terrenit dhe që shpërfill numrin e banorëve katolikë në fshat. Pastaj ndërtimi i Kishës në afërsi të lapidarëve me emrat e dëshmorëve nga lufta e fundit krijon problem tjetër, që nga banorët e fshatit po lexohet si përpjekje për të krjuar monopol katolik mbi luftën e fundit. E treta, Komuna e Drenasit fillimisht nuk është dashur që të pranojë në tërësi kërkesën e Ipeshkvisë, por që bashkë me arkitektët dhe gjeodetët e Komunës të ndajë një hapësirë toke që i përshtatet më shumë nevojave të katolikëve të fshatit. Pastaj çështja është dashur të procedohet me votim në Kuvendin Komunal të Drenasit, e jo përmes vendimit arbitrar të Kryetarit. Ligji është ligj dhe si i tillë duhet të respektohet. E katërta, po të ekzistonte një bashkëpunim më i madh ndërmjet këtyre institucioneve fetare dhe sekulare, nuk do të vinim në këtë pikë vluese. Shteti duhet të krijojë mekanizma përmes të cilëve bashkësitë fetare negocojnë me njëra-tjetrën dhe ku, duke marrë parasysh realitetin e terrenit, nxirren vendime dhe projekte që garantojnë tolerancë dhe bashkëjetesë ndërfetare. Institucionet këtë detyrë kanë: të krijojnë ura mes qytetarëve, të krijojnë adresa ku këta mund të orientohen dhe të shpalosin nevojat dhe kërkesat e veta. Kjo shthurje institucionale përcillet me shthurje poshtë tek qytetarët. Mungesa e bashkëpunimit midis këtyre bashkësive materializohet përmes mungesës së bashkëpunimit poshtë në mesin e qytetarëve. Ky mosfunksionim i rrjetit të institucioneve si rezultat jep fragmentarizimin e shoqërisë që atomizohet në grimca gjithnjë e më të vogla dhe të cilat barrikadohen larg nga njëra tjetra. Getoizimi është i pashmangshëm. Sa më pak bashkëpunim, aq më shumë hapësirë për keqkuptime që, kohë pas kohe, përcillen edhe me tensione dhe incidente. Problemi fetar pra nuk është asgjë më shumë sesa pasqyrim i mosfunksionimit të institucioneve tona në përgjithësi: dështimet sipër nesh shkaktojnë fraktura dhe thyerje në mesin tonë. Këto dështime institucionale çajnë kohezionin social dhe krijojnë boshllëqe ku mund të lindin përplasje të cilat shkaktojnë plagë shoqërore. E në anën tjetër, raportimi mediatik nuk bëri gjë tjetër pos hedhjes së kripës në këto plagë, duke e vështirësuar edhe më tej gjetjen e shtegut që na nxjerr jashtë këtij labirinti. Mediat nuk e vendosën theksin dhe përgjegjësinë mbi strukturat që janë të ngarkuara me këto punë, por tek qytetarët që nuk e kanë në dorë zgjidhjen e problemit. Një zgjidhje mund të jetë ndërtimi i një kishe në njërën anë të kësaj hapësire që ka rëndësi historike për fshatarët, dhe ndërtimi i një xhamie, në anën tjetër. Parimi i neutralitetit të shtetit karshi feve mund të jetë i dy natyrave: të përfshijë familjet fetare në mënyrë të barabartë në politikbërje, ose t’i shpërfillë në mënyrë të barabartë. Synimi sekular i Barazisë thotë se duhet të ketë barazi mes njerëzve me besime të ndryshme; asnjë pikëpamje religjioze apo joreligjioze nuk mund të gëzojë një status të priveligjuar, aq më pak të adaptohet si botëkuptim zyrtar i shtetit. Të gjitha familjet spirituale duhet të dëgjohen, të përfshihen në procesin e vendimmarrjes rreth asaj se cili duhet të jetë statusi i shoqërisë dhe identiteti politik i saj dhe se si do të realizohen këto synime.

PËRGJIGJU

Please enter your comment!
Please enter your name here